Saytınızda bir səhifənin linkini dəyişdiniz, amma köhnə link hələ də Google-da və digər saytlarda görünür? Belə olduqda istifadəçi 404 xətası ilə qarşılaşır, siz isə həm ziyarətçi, həm də uzun müddətə qazandığınız SEO gücünü itirirsiniz. Bu problemin ən düzgün həlli 301 yönləndirmədir.

301 yönləndirmə texniki SEO-nun mühüm addımlarından biridir. Texniki, on-page və off-page SEO-nun bir-biri ilə necə bağlandığını SEO nədir məqaləmdə izah etmişəm.

Bu məqalədə 301 yönləndirmənin nə olduğunu, üstünlüklərini, WordPress və developer saytlarda necə edildiyini, eləcə də yönləndirmə etmədikdə hansı problemlərin yarandığını addım-addım izah edəcəyəm.

301 Yönləndirmə nədir?

301 yönləndirmə (301 Redirect) bir səhifənin daimi olaraq yeni ünvana köçürüldüyünü brauzerə və axtarış sistemlərinə bildirən HTTP status kodudur. Kodun rəsmi adı “301 Moved Permanently”, yəni “daimi olaraq köçürülüb” deməkdir.

Sadə dillə desək, istifadəçi köhnə linkə daxil olduqda server onu avtomatik olaraq yeni səhifəyə göndərir. İstifadəçi bu prosesi demək olar ki, hiss etmir, Google isə köhnə səhifənin yerinə artıq yeni səhifəni indeksləməyə başlayır.

Məsələn:

Köhnə URL: sayt.az/seo-xidmetleri-baki
Yeni URL: sayt.az/seo-xidmeti

Köhnə URL-ə 301 yönləndirmə qoyulduqda həmin linkə daxil olan hər kəs birbaşa yeni səhifəyə düşür.

301 yönləndirmə texniki SEO-nun əsas elementlərindən biridir. SEO-nun ümumi məntiqini daha yaxşı anlamaq üçün SEO nədir adlı bloquma keçid edə bilərsiniz. Əgər SEO-nu praktiki şəkildə, real saytlar üzərində öyrənmək istəyirsinizsə, SEO Kursu sizin üçün ideal başlanğıc olacaq.

Yönləndirmənin başqa növləri də var. Onları qarışdırmamaq vacibdir:

301 – daimi yönləndirmə. Səhifə birdəfəlik yeni ünvana köçürülüb.
302 – müvəqqəti yönləndirmə. Səhifə qısa müddətə başqa ünvana yönləndirilir, sonra geri qayıdacaq.
307 – 302-nin daha dəqiq texniki versiyası, müvəqqəti yönləndirmə üçün istifadə olunur.
308 – 301-in texniki analoqu, daimi yönləndirmə üçündür.

Google-un rəsmi yönləndirmələr haqqında bələdçisində də qeyd olunur ki, səhifə daimi olaraq köçürülübsə, server tərəfli 301 yönləndirmə ən etibarlı üsuldur.

301 Yönləndirmənin üstünlükləri

Düzgün qurulmuş 301 yönləndirmə həm SEO, həm də istifadəçi təcrübəsi baxımından saytınıza ciddi fayda verir. Əsas üstünlükləri bunlardır:

SEO gücü qorunur. Köhnə səhifənin qazandığı backlinklər və reytinq siqnalları (link equity) yeni səhifəyə ötürülür.
Trafik itmir. Köhnə linkə gələn istifadəçilər 404 səhifəsi əvəzinə düzgün məzmuna düşür.
İstifadəçi təcrübəsi yaxşılaşır. Ziyarətçi “səhifə tapılmadı” xətası görüb saytı tərk etmir.
Dublikat məzmun problemi aradan qalxır. http və https, www və www-suz versiyalar vahid ünvanda birləşir.
Domen dəyişikliyi təhlükəsiz olur. Saytı yeni domenə köçürərkən mövqeləri itirmədən keçid etmək mümkündür.
Google indeksi yenilənir. Axtarış sistemi köhnə səhifəni indeksdən çıxarıb yeni səhifəni onun yerinə qoyur.

Qısacası, 301 yönləndirmə saytda edilən struktur dəyişikliklərinin SEO nəticələrinizə zərər vurmasının qarşısını alır.

301 Yönləndirməni etməyin yolları

301 yönləndirməni etməyin bir neçə yolu var. Hansı üsulu seçəcəyiniz saytınızın hansı platformada qurulmasından asılıdır. WordPress saytlarda bu iş plaginlərlə bir neçə dəqiqəyə görülür, xüsusi kodla yazılmış saytlarda isə yönləndirmə server və ya kod səviyyəsində qurulur.

WordPress 301 yönləndirmə

WordPress saytlarda 301 yönləndirmə etməyin ən rahat yolu SEO plaginlərindən istifadə etməkdir. Ən çox istifadə olunan variant Rank Math plaginidir.

Rank Math ilə 301 yönləndirmə:

WordPress admin panelində Rank Math → Dashboard bölməsinə keçin və Redirections modulunu aktiv edin.
Rank Math → Redirections bölməsinə daxil olun və Add New düyməsini sıxın.
Source URLs hissəsinə köhnə linki yazın.
Destination URL hissəsinə yeni səhifənin linkini yazın.
Redirection Type olaraq 301 Permanent Move seçin və yadda saxlayın.

Rank Math-da həmçinin Auto Post Redirect funksiyası var. Bu funksiya aktiv olduqda yazının URL-ini (slug) dəyişdikdə plagin köhnə linkdən yenisinə avtomatik 301 yönləndirmə yaradır.

Rank Math istifadə etmirsinizsə, pulsuz Redirection plaginindən də istifadə edə bilərsiniz. Onun da işləmə məntiqi eynidir: köhnə URL, yeni URL və yönləndirmə növü.

Developer vebsaytlarda 301 yönləndirmə

Xüsusi kodla hazırlanmış saytlarda 301 yönləndirmə server konfiqurasiyası və ya proqram kodu vasitəsilə edilir. Ən çox istifadə olunan üsullar aşağıdakılardır.

Apache server (.htaccess faylı):

Redirect 301 /kohne-sehife/ https://sayt.az/yeni-sehife/

Bütün saytı http-dən https-ə yönləndirmək üçün:

RewriteEngine On
RewriteCond %{HTTPS} off
RewriteRule ^(.*)$ https://%{HTTP_HOST}/$1 [L,R=301]

Nginx server:

location = /kohne-sehife/ {
    return 301 https://sayt.az/yeni-sehife/;
}

PHP ilə:

<?php
header("Location: https://sayt.az/yeni-sehife/", true, 301);
exit;

Node.js (Express) ilə:

app.get('/kohne-sehife', (req, res) => {
  res.redirect(301, '/yeni-sehife');
});

Server tərəfli yönləndirmə JavaScript və ya meta refresh yönləndirmələrindən daha etibarlıdır, çünki Google onu dərhal və dəqiq şəkildə anlayır.

Redirect yönləndirməni etmək lazımdır?

Bəli, amma yalnız lazım olan hallarda. Hər dəyişiklikdə yönləndirmə qoymaq lazım deyil, lakin aşağıdakı vəziyyətlərdə 301 yönləndirmə mütləqdir:

Səhifənin URL-ini (slug) dəyişdikdə
Saytı yeni domenə köçürdükdə
Sayt http-dən https-ə keçdikdə
www və www-suz versiyaları birləşdirdikdə
Oxşar mövzulu iki məqaləni bir məqalədə birləşdirdikdə
Səhifəni silib onun yerinə daha uyğun alternativ səhifə təqdim etdikdə

Bəzi hallarda isə 301 yönləndirmə düzgün seçim deyil:

Dəyişiklik müvəqqətidirsə (məsələn, kampaniya səhifəsi) – 302 istifadə edin.
Silinmiş səhifənin heç bir uyğun alternativi yoxdursa – onu ana səhifəyə yönləndirmək əvəzinə 404 və ya 410 statusu qaytarın.

Həmçinin yönləndirmə zəncirlərindən (A → B → C) və yönləndirmə dövrələrindən (A → B → A) qaçmaq lazımdır. Köhnə link həmişə birbaşa son ünvana yönləndirilməlidir.

301 Yönləndirmə etməsək nə olar?

URL dəyişdikdən sonra 301 yönləndirmə qoyulmasa, sayt bir neçə ciddi problemlə üzləşə bilər:

404 xətaları yaranır. Köhnə linkə daxil olan istifadəçi “səhifə tapılmadı” mesajı görür.
Backlinklər dəyərini itirir. Digər saytların sizə verdiyi linklər mövcud olmayan səhifəyə işarə edir və SEO gücü ötürülmür.
Mövqelər düşür. Google köhnə səhifəni indeksdən çıxarır, yeni səhifə isə sıfırdan başlamalı olur.
Trafik azalır. Axtarışdan, sosial şəbəkələrdən və digər saytlardan gələn ziyarətçilər itir.
Dublikat məzmun yaranır. Eyni səhifənin bir neçə versiyası açıq qaldıqda Google hansının əsas olduğunu müəyyən etməkdə çətinlik çəkir.
Crawl büdcəsi boşa xərclənir. Googlebot mövcud olmayan səhifələri yoxlamağa vaxt sərf edir.

Xüsusilə domen dəyişikliyi zamanı 301 yönləndirmə edilməməsi saytın bütün orqanik trafikini qısa müddətdə itirməsinə səbəb ola bilər.

Redirect yönləndirmənin əsas məqsədi nədir?

Redirect yönləndirmənin əsas məqsədi istifadəçini və axtarış sistemini doğru səhifəyə çatdırmaqdır. Səhifənin ünvanı dəyişsə belə, onun dəyəri, trafiki və reytinqi itməməlidir.

Bu məqsədi bir neçə istiqamətdə göstərmək olar:

İstifadəçi üçün: köhnə linkə klikləyən şəxs axtardığı məzmunu problemsiz tapır.
Google üçün: axtarış sistemi hansı səhifənin yeni və əsas olduğunu dəqiq anlayır.
SEO üçün: backlinklər və reytinq siqnalları bir URL-də toplanır, səhifənin gücü bölünmür.
Biznes üçün: potensial müştərilər və satışlar texniki dəyişikliklər səbəbindən itirilmir.

Yəni 301 yönləndirmə sadəcə texniki ayar deyil, saytın uzunmüddətli SEO strategiyasının bir hissəsidir.

301 Yönləndirmə üçün verilən suallar

301 və 302 yönləndirmə arasında fərq nədir?

301 daimi yönləndirmədir və Google-a köhnə səhifənin birdəfəlik yeni ünvana köçdüyünü bildirir. 302 isə müvəqqəti yönləndirmədir, Google bu halda köhnə URL-i indeksdə saxlaya bilər. Səhifə geri qayıtmayacaqsa, həmişə 301 seçin.

301 yönləndirmə SEO-ya zərər verirmi?

Xeyr. Düzgün qurulmuş 301 yönləndirmə SEO gücünü yeni səhifəyə ötürür. Problem yalnız yönləndirmə zəncirləri, dövrələr və ya uyğun olmayan səhifələrə yönləndirmə edildikdə yaranır.

301 yönləndirmə nə qədər müddət saxlanılmalıdır?

Google ən azı 1 il saxlamağı tövsiyə edir. Lakin köhnə linklərə hələ də backlink və ya trafik gəlirsə, yönləndirməni daimi saxlamaq daha doğrudur.

Silinmiş bütün səhifələri ana səhifəyə yönləndirmək olarmı?

Tövsiyə edilmir. Google belə yönləndirmələri “soft 404” kimi qiymətləndirə bilər. Silinmiş səhifəni mövzuca ən yaxın səhifəyə yönləndirin, uyğun alternativ yoxdursa, 404 və ya 410 statusu qaytarın.

301 yönləndirmənin işlədiyini necə yoxlamaq olar?

Köhnə linki brauzerdə açıb yeni səhifəyə keçib-keçmədiyinə baxa bilərsiniz. Daha dəqiq yoxlama üçün httpstatus.io kimi onlayn alətlərdən, Detailed SEO Extension-dan və ya Chrome DevTools-un Network bölməsindən istifadə edib status kodunun 301 olduğunu təsdiqləyin.

301 Yönləndirmə nədir? SEO üçün 301 Redirect necə edilir?