Çoxları SEO deyəndə ağla ilk olaraq mətn, açar söz və backlink gəlir. Halbuki orta hesabla bir veb səhifənin ağırlığının böyük hissəsi şəkillərdən ibarətdir. Düzgün optimizasiya edilməyən bir neçə şəkil saytın sürətini aşağı sala, Google-da sıralamanı zəiflədə və istifadəçinin səhifəni bağlamasına səbəb ola bilər. Məhz burada şəkil SEO işə düşür.

Bu məqalədə şəkil SEO-nun nə olduğunu, şəkillərin hansı formatda, hansı həcmdə və hansı alt teqlə hazırlanmalı olduğunu, həmçinin bir məqalədə neçə şəkil istifadə etməyin doğru olduğunu addım-addım izah edəcəyəm. SEO-nun ümumi məntiqi ilə tanış deyilsinizsə, əvvəlcə SEO nədir məqaləmi oxumağınızı tövsiyə edirəm.

Şəkil SEO nədir?

Şəkil SEO saytdakı şəkillərin həm axtarış motorları, həm də istifadəçilər üçün optimallaşdırılması prosesidir. Buraya şəklin formatı, həcmi, ölçüsü, fayl adı, alt teqi, ətrafındakı mətn və yüklənmə üsulu daxildir.

Bunun səbəbi sadədir: axtarış botları şəklin içindəki obyekti insan kimi “görmür”. Google süni intellekt sayəsində şəkilləri xeyli yaxşı tanısa da, şəklin nə haqqında olduğunu əsasən sizin verdiyiniz məlumatlardan, yəni fayl adından, alt teqdən və ətrafdakı mətndən başa düşür. Şəkil SEO botun bu məlumatları düzgün oxumasını təmin edir.

Şəkil SEO iki istiqamətdə fayda verir. Birincisi, şəkilləriniz Google Images nəticələrində görünməyə başlayır və bu, sayta əlavə trafik gətirir. İkincisi, optimizasiya edilmiş şəkillər səhifənin sürətini artırır, bu isə birbaşa sıralamaya təsir edən amildir.

Şəkil SEO necə olmalıdır?

Şəkil SEO bir neçə texniki qaydadan ibarətdir. Aşağıdakı addımları tətbiq etsəniz, şəkilləriniz həm sürətli yüklənəcək, həm də axtarış motorları tərəfindən düzgün başa düşüləcək.

Şəkil formatı WebP olmalıdır

WebP Google tərəfindən hazırlanmış müasir şəkil formatıdır. Eyni vizual keyfiyyəti JPEG və PNG-yə nisbətən xeyli kiçik həcmdə saxlayır. Praktikada bu, eyni şəklin 2–3 dəfə yüngül olması deməkdir. Səhifə daha tez açılır, istifadəçi gözləmir, Google isə sürəti müsbət siqnal kimi qəbul edir.

Formatları belə seçmək olar:

WebP: demək olar ki, bütün hallar üçün əsas seçim. Bütün müasir brauzerlər dəstəkləyir.
SVG: loqo, ikon və sadə qrafikalar üçün. Vektor olduğu üçün hər ölçüdə kəskin görünür.
JPEG: WebP mümkün olmayanda fotolar üçün ehtiyat variant.
PNG: yalnız şəffaf fon mütləq lazım olanda. Həcmi böyükdür.
GIF: mümkünsə istifadə etməyin, əvəzinə qısa video və ya animasiyalı WebP daha yüngüldür.

WordPress istifadə edirsinizsə, şəkilləri əl ilə çevirməyə ehtiyac yoxdur. LiteSpeed Cache, ShortPixel və ya Imagify kimi pluginlər yüklənmiş şəkilləri avtomatik WebP formatına çevirir və köhnə brauzerlər üçün ehtiyat nüsxəni saxlayır.

Şəkillərdə alt tag olmalıdır

Alt teq (alternative text) şəklin nə haqqında olduğunu mətnlə izah edən atributdur. O, üç vacib funksiya yerinə yetirir: axtarış botuna şəkli başa salır, şəkil yüklənmədikdə istifadəçiyə mətn göstərir və ekran oxuyucu proqramlar vasitəsilə görmə problemi olan istifadəçilərə məzmunu çatdırır.

Yaxşı alt teq şəkli qısa və dəqiq təsvir edir. Məsələn:

❌ IMG_20260912.jpg, şəkil1, foto — heç bir məlumat vermir.
❌ seo, seo kursu, seo xidməti, ucuz seo, bakı seo — açar söz yığınıdır, Google bunu spam kimi qiymətləndirir.
✅ Google Search Console-da klik və göstərilmə hesabatı — şəkildə nə olduğunu aydın izah edir.

Alt teqdə açar sözdən istifadə etmək olar, amma yalnız şəkil həqiqətən o mövzunu əks etdirirsə. Süni şəkildə açar söz yerləşdirmək faydadan çox zərər verir. Bu məntiq mətndəki açar söz sıxlığı qaydası ilə eynidir: təbiilik hər şeydən vacibdir.

Bir qeyd: şəkil sırf dekorativdirsə, məsələn fon və ya ayırıcı xəttdirsə, alt teqi boş saxlamaq (alt="") daha doğrudur. Belə olduqda ekran oxuyucular onu keçir və istifadəçini lazımsız məlumatla yormur.

Şəkillərin həcmi 350KB-a qədər olmalıdır

Şəklin həcmi nə qədər kiçikdirsə, səhifə bir o qədər tez açılır. Praktiki hədəf budur: adi məqalə şəkilləri üçün 100–200 KB, böyük başlıq (hero) şəkilləri üçün isə maksimum 350 KB. Bu həddi keçən şəkil demək olar ki, həmişə lazımsız dərəcədə böyükdür.

Həcmi azaltmaq üçün üç addım kifayətdir:

Ölçünü düzəldin. Saytda 800 piksel genişlikdə görünən şəkli 3000 piksel genişlikdə yükləməyin. Şəkli göstəriləcəyi ölçüdə, adətən 1200–1600 piksel genişlikdə hazırlayın.
Sıxışdırın. TinyPNG, Squoosh və ya ShortPixel kimi alətlər gözlə görünən keyfiyyəti itirmədən həcmi xeyli azaldır.
WebP-yə çevirin. Bu addım tək başına həcmi təxminən 30% aşağı sala bilir.

Sürətin sıralamaya necə təsir etdiyini və digər texniki amilləri SEO performansını artıran qaydalar məqaləsində ətraflı yazmışam.

Şəkillər izah edici olmalıdır

Şəkil səhifəni “bəzəmək” üçün deyil, məzmunu izah etmək üçün olmalıdır. Stok fotolardakı gülümsəyən ofis işçiləri oxucuya heç nə öyrətmir. Əvəzində ekran görüntüsü, sxem, infoqrafika, “əvvəl–sonra” müqayisəsi və ya real iş nümunəsi istifadə edin.

İzah edici şəkillərin üstünlüyü ikiqatdır. İstifadəçi mövzunu daha tez başa düşür və səhifədə daha çox qalır. Google isə bu davranışı məzmunun faydalı olduğu siqnalı kimi qiymətləndirir. Bu yanaşma kontent marketinqin əsas prinsipi ilə üst-üstə düşür: hər element oxucuya real dəyər verməlidir.

Şəkli mətnin içində onu izah edən abzasın yanında yerləşdirin. Google şəklin mövzusunu müəyyən edərkən ətrafdakı mətnə və ən yaxın başlığa da baxır.

Fayl adı açar sözlə yazılmalıdır

Kameradan və ya dizayn proqramından çıxan DSC_4821.jpg kimi adlar Google üçün mənasızdır. Şəkli yükləməzdən əvvəl fayla məzmunu əks etdirən ad verin: sekil-seo-webp-muqayise.webp.

Fayl adında sözləri defis (-) ilə ayırın, alt xətt (_) istifadə etməyin. Azərbaycan dilinə məxsus hərflərdən (ə, ö, ü, ğ, ı, ç, ş) də çəkinin, çünki onlar URL-də çətin oxunan simvollara çevrilir. Bu məntiq URL strukturu qaydaları ilə tamamilə eynidir.

Lazy loading və responsiv ölçülər tətbiq edilməlidir

Lazy loading (gecikmiş yükləmə) ekranda hələ görünməyən şəkillərin yüklənməsini təxirə salır. Nəticədə səhifənin ilk açılışı xeyli sürətlənir. WordPress bunu standart olaraq tətbiq edir, amma bir istisna var: səhifənin ən yuxarısındakı əsas şəkildə lazy loading söndürülməlidir, əks halda Core Web Vitals göstəricilərindən biri olan LCP pisləşir.

Responsiv ölçülər isə telefon, planşet və kompüter üçün fərqli ölçülü şəkillərin göstərilməsini təmin edir. Telefonda 1600 piksellik şəkli yükləmək mənasız trafik xərcidir. WordPress bunu avtomatik edir, amma temada problem olub-olmadığını PageSpeed Insights ilə yoxlamaq faydalıdır.

Şəkil SEO niyə vacibdir?

Şəkil SEO bir çox saytda diqqətdən kənarda qalır. Məhz buna görə də onu düzgün tətbiq etmək rəqiblərin qarşısına keçmək üçün nisbətən asan yoldur. Başlıca səbəblər bunlardır:

Əlavə trafik mənbəyi. Google Images ayrıca axtarış kanalıdır. Resept, dizayn, moda, tikinti, səyahət və məhsul mövzularında şəkillərdən gələn trafik xeyli böyük ola bilər.
Sayt sürəti. Şəkillər səhifənin ən ağır elementidir. Onların optimizasiyası Core Web Vitals göstəricilərini, xüsusən LCP-ni birbaşa yaxşılaşdırır.
İstifadəçi təcrübəsi. Tez açılan və məzmunu izah edən şəkillər oxucunu səhifədə saxlayır, geri qayıtma nisbətini azaldır.
Əlçatanlıq (accessibility). Alt teqlər sayta görmə problemi olan istifadəçilər üçün də giriş açır. Bu, həm etik, həm də hüquqi baxımdan doğru yanaşmadır.
Məzmunun daha yaxşı anlaşılması. Düzgün adlandırılmış və izah edilmiş şəkillər Google-a səhifənin mövzusu haqqında əlavə kontekst verir.
Sosial media görünüşü. Linki paylaşanda düzgün ölçülü şəkil gözəl önizləmə yaradır və klik sayını artırır.

Video məzmunla işləyirsinizsə, eyni məntiqin YouTube-da necə işlədiyini YouTube SEO məqaləmdə izah etmişəm. Orada da kiçik şəkil (thumbnail) və təsvir eyni rolu oynayır.

SEO üçün Şəkillər nə qədər olmalıdır?

Google-un “hər məqalədə neçə şəkil olmalıdır” kimi rəsmi qaydası yoxdur. Doğru rəqəm məzmunun uzunluğundan və mövzusundan asılıdır. Praktikada işləyən yanaşma budur: hər 300–400 sözdə bir şəkil.

Bu hesabla təxmini bölgü belə alınır:

Məqalənin uzunluğu	Tövsiyə olunan şəkil sayı
500–800 söz	2–3 şəkil
1000–1500 söz	3–5 şəkil
2000+ söz	5–8 şəkil
Təlimat və ya bələdçi	Hər addım üçün 1 ekran görüntüsü

Əsas qayda sayda deyil, məqsəddədir. Hər şəkil bir sualı cavablandırmalı və ya bir fikri izah etməlidir. Sırf “boşluq doldurmaq” üçün əlavə edilən şəkillər səhifəni ağırlaşdırır və heç bir fayda vermir.

Şəkillərin yerləşdirilməsində iki məqama diqqət edin. Birincisi, məqalənin əvvəlində, ilk abzasların yaxınlığında bir şəkil olsun, çünki oxucu ilk saniyələrdə səhifəni qiymətləndirir. İkincisi, uzun mətn bloklarını şəkillərlə bölün ki, oxumaq asan olsun. Hər H2 başlığından sonra bir şəkil qoymaq yaxşı işləyən sadə qaydadır.

Şəkil SEO texniki SEO-nun bir hissəsidir. Bu sahəni praktik olaraq, real sayt üzərində öyrənmək istəyirsinizsə, SEO kursuma baxa bilərsiniz.

Şəkil SEO üçün verilən suallar

Alt teq ilə title atributu arasında fərq nədir?

Alt teq şəkli əvəz edən mətndir və həm SEO, həm də əlçatanlıq üçün vacibdir. Title atributu isə siçanı şəklin üzərinə gətirəndə görünən qısa qeyddir və SEO baxımından demək olar ki, heç bir dəyər daşımır. Alt teq mütləqdir, title isə könüllüdür.

Bütün şəkilləri WebP-yə çevirmək lazımdırmı?

Bəli, foto və mürəkkəb qrafikalar üçün WebP demək olar ki, həmişə daha yaxşıdır. İstisna loqo və ikonlardır: onlar üçün SVG daha uyğundur, çünki həcmi çox kiçikdir və hər ölçüdə kəskin qalır.

Şəkil adında Azərbaycan hərflərindən istifadə etmək olarmı?

Tövsiyə olunmur. ə, ö, ü, ğ, ı, ç, ş hərfləri URL-də uzun və çətin oxunan simvollara çevrilir. Fayl adını latın hərfləri və defislə yazın: seo-kursu-bakida.webp.

Eyni şəkli bir neçə səhifədə istifadə etmək SEO-ya zərər verirmi?

Xeyr, texniki zərəri yoxdur. Amma hər səhifə üçün xüsusi hazırlanmış şəkil daha yaxşı nəticə verir, çünki həm unikal kontekst yaradır, həm də Google Images-də görünmə şansını artırır.

Başqa saytdan şəkil götürmək olarmı?

Müəllif hüququ ilə qorunan şəkilləri icazəsiz istifadə etmək hüquqi problem yarada bilər. Pulsuz mənbələrdən (Unsplash, Pexels, Pixabay) və ya öz materiallarınızdan istifadə edin. Həmçinin şəkli başqa saytdan birbaşa link ilə göstərməyin: o sayt şəkli silsə, sizdə qırıq şəkil qalacaq.

Süni intellektlə yaradılan şəkilləri istifadə etmək olarmı?

Bəli, Google süni intellektlə yaradılmış şəkilləri qadağan etmir. Vacib olan şəklin məzmunu izah etməsi və oxucuya fayda verməsidir. Ekran görüntüsü və ya real fotonun daha faydalı olduğu yerlərdə AI şəkli ilə əvəz etməyin.

Şəkillərin indeksləndiyini necə yoxlamaq olar?

Google Search Console-da Performance hesabatında “Search type” filtrini Image seçin. Orada şəkillərinizin neçə dəfə göstərildiyini və neçə klik gətirdiyini görəcəksiniz. Həmçinin Google-da site:saytiniz.com sorğusunu şəkil bölməsində yoxlaya bilərsiniz.

Şəkil SEO nədir? Şəkilləri SEO etmək üçün 6 Qızıl Qayda